Het kabinet heeft, bij monde van minister Schippers, gezegd dat die 12.000 extra mensen er komen. Ze maken er geld voor vrij. “Dat hebben we afgesproken dat gaan we de komende vierenhalf jaar ook gewoon doen”.

In de Barometer Zorg (najaar 2011) najaar 2011 van Calibris  (kenniscentrum voor leren in de praktijk in zorg, welzijn en sport) wordt duidelijk gemaakt dat die 12.000 extra werknemers niet zomaar gevonden kunnen worden.

“Het aantal MBO-studenten gaat naar verwachting de komende jaren achteruit. De instroom laat nu al een dalende lijn zien. Een delen van Nederland s nu dus al sprake van een duidelijke teruggang in het aantal studenten. De (ouderen)zorg zal zich de komende jaren nadrukkelijk als aantgrekkelijke werkgever moeten profileren. “

Volgens het rapport is het belangrijk tevreden werknemers vast te houden, te zorgen voor meer en passende stageplaatsen. Werknemers in de zorg hebben al aangegeven best langer door te willen werken als de werkgevers meer gaan letten op werkomstandigheden (zwaar lichamelijk werk en onregelmatige diensten).

Negen van de tien werknemers geven aan tevreden te zijn over hun werk maar zijn veel minder positief over het salaris dat daarbij hoort.

Met de opmerking van Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten dat “zorginstellingen meer hun best moeten doen om goede en stimulerende stageplaatsen aan te bieden” is het probleem dus nog niet opgelost.
Naast goede opleiding en stageplaatsen zal het vak verpleging en verzorging ook economisch aantrekkelijk gemaakt moeten worden om die 12.000 extra mensen binnen de gestelde termijn te vinden.

Het bericht vermeld dat Cordaan een aanbesteding voor de thuiszorg gewonnen heeft en aan de slag kan. De SP is bang dat de kwaliteit van zorg gaat inboeten omdat de aanbesteding zo goedkoop mogelijk werd gehouden: Door de signaleringsfunctie uit het takenpakket te halen kunnen medewerkers 5 schalen lager worden ingezet.

Is er dan nog wel sprake van thuiszorg? Of hebben we het gewoon over schoonmaak werk? Er is niks mis met schoonmaak werk natuurlijk, maar noem het beestje dan wel gewoon bij de naam. Thuiszorg is meer dan alleen de boel schoonhouden en een signaleringsfunctie hoort daar onlosmakelijk bij.

De SP heeft een petitie aangeboden aan de directie van Cordaan In een reactie daarop laat Cordaan weten ‘dat de medewerkers er niet op achteruit zullen gaan’.
Dat zal dan misschien zo zijn, de toekomst zal het uitwijzen. Maar hoe zit het met de cliënten, ik kan me toch niet aan de indruk onttrekken dat die er wel op achteruit gaan.

Papier en praktijk
Hoewel het op papier mogelijk is als zzp-er een aanvraag in te dienen bij het zorgkantoor blijkt de praktijk weerbarstiger. Aanvragen van individuele zzp-ers worden afgewezen door de zorgkantoren omdat zzp-ers niet kunnen voldoen aan de geldende criteria, die opgesteld zijn voor reguliere AWBZ organisaties: zzp-ers hebben geen cliëntenraad, geen raad van toezicht of hebben geen minutenregistratie, etc.

Verantwoordelijk
Mw. Venrooy-van Ark en mw. Ziengs (beide VVD) hebben Kamervragen gesteld over de stand van zaken bij overgang van zorgaanbieder van PGB naar Zorg In Natura. In haar antwoord van 31 oktober j.l. verwijst de staatssecretaris vooral naar de verantwoordelijkheid van de zorgverzekeraars en zorgkantoren: zij zijn verantwoordelijk voor de voortgang, het opstellen van de criteria en het creëren van de mogelijkheid voor zzp-ers om Zorg in natura te leveren.

Dat de aanvragen van zzp-ers op dit moment worden afgewezen vindt zij een logisch gevolg van het feit dat verzekeraars en zorgkantoren (nog) geen regels hebben geformuleerd voor het afsluiten van contracten met zzp-ers. Zij moeten dus nog altijd voldoen aan de inkoopregels die voor reguliere zorginstellingen gelden (procesmatige, kwaliteits- en zorginhoudelijke criteria).

In gesprek met zorgverzekeraars
Veldhuijzen van Zanten vermeld in haar brief aan de Tweede Kamer ook dat zij in gesprek is met Zorgverzekeraars Nederland over aanpassingen van de criteria om het mogelijk te maken dat vanaf 2012 rechtstreeks zelfstandige zorgverleners kunnen worden gecontracteerd.
De contracten voor 2012 zijn echter al afgesloten, effectief zullen de zzp-ers dus pas vanaf 1 januari 2013 aan de slag kunnen met het leveren van Zorg in Natura.
Op papier is het dus wel geregeld dat zzp-ers Zorg In Natura kunnen aanbieden vanaf 1 januari 2012, maar in de praktijk is het onmogelijk.

De staatssecretaris blijft van mening dat in het voorjaar van 2012 alles afgerond zal zijn en ze gaat zich bij het overleg met Zorgverzekeraars Nederland inspannen om te kijken op welke manier zzp-ers eventueel nog een rol kunnen spelen bij de aanvullende contracteringen in 2012.

Vooralsnog wordt de voortgang van dit hele proces als verantwoording teruggelegd bij de zorgverzekeraars en zorgkantoren. Zij bepalen de regels, criteria en uitgangspunten.

De zorgverzekeraars hebben gemeld dat UVIT in het najaar is gestart met een pilot, waarbij zzp-ers, verdeeld over 2 teams, ervaring op gaan doen met het leveren van Zorg In Natura. Over de voortgang van de pilot blijft het angstvallig stil.

Samengevat
Om kort samen te vatten: er ontstaat straks een grote toestroom van PGB budgethouders naar de AWBZ instellingen. De AWBZ instellingen worstelen met een stijgend tekort aan zorgverleners en moeten alle zeilen bij zetten om alle extra aanvragen voor Zorg in Natura bij te kunnen houden.
Tegelijkertijd staan op dit moment de zelfstandige zorgverleners nog steeds buiten spel: ze kunnen geen Zorg In Natura leveren en kunnen zich niet voorbereiden op de nieuwe situatie omdat ze geen idee hebben aan welke verwachtingen ze straks moeten gaan voldoen.

Het wordt hoog tijd voor duidelijkheid!

Consequenties voor zzp-ers
Voor zelfstandige zorgverleners hebben de aangekondigde maatregelen nogal wat consequenties. De meeste cliënten die nu zelfstandige zorgverleners met hun PGB inzetten om in hun zorgbehoeften te voorzien worden straks verwezen naar de reguliere AWBZ zorg. De zorgverleners verliezen hun directe opdrachtgevers en moeten hun zorg onderbrengen bij de zorgkantoren, met andere woorden: zij moeten contracten af gaan sluiten met de zorgkantoren om AWBZ zorg te kunnen leveren. Op dit moment kunnen zzp-ers die contracten niet zelfstandig afsluiten.

Eisenpakket
Om direct afspraken te kunnen maken met de zorgkantoren zijn de zorgverkeraars inmiddels bezig met het samenstellen van een eisenpakket waaraan de zzp-ers straks moeten gaan voldoen. ZN (zorverzekeraars Nederland) werken daarvoor samen met belangenorganisaties en meldt zo snel mogelijk met contracteereisen te zullen komen die kwalitatief gelijkwaardig zijn aan die waar zorginstellingen aan moeten voldoen.

Waaruit dat eisenpakket gaat bestaan is nog niet duidelijk. Duidelijk is dat het eisenpakket waarin zorginstellingen moeten voldoen niet 1 op 1 kan worden overgenomen. Dat zou betekeken dat de flexibiltieit van de zzp-er veel te veel wordt verminderd omdat ze dan teveel tijd kwijt zijn aan administratie en het afleggen van verantwoording.

Momenteel worden de meeste contractaanvragen van zzp-ers nog om onduidelijke en niet ter zake doende redenen afgewezen of geven de zorgkantoren aan dat hun regiobudget dergelijke contracten niet toestaat.

Pilot
In samenwerking met zorgverzekeraar Uvit is inmiddels een pilot project gestart, waarbij 20 zzp-ers, verdeeld over 2 teams, een contract hebben afgesloten met zorgkantoren in Brabant. Hiermee wil men ervaring opdoen met het afsluiten van contracten en het leveren van kwaliteitszorg.

Uitzonderingen
Vanaf 1 januari 2012 wordt een aparte vergoedingsregeling ingesteld, op grond waarvan het zorgkantoor een vergoeding kan vaststellen voor cliënten die geen passend zorgaanbod binnen de AWBZ zorg kunnen vinden. Zij kunnen dan, onder strikte voorwaarden, hun eigen zorgverleners blijven inzetten, maar dat moet dan wel uitgevoerd worden op basis van een zorgvuldig onderbouwd zorgplan.

Rechtstreekse contracten
In haar brief van 15 september aan de tweede kamer stelt de staatssecretaris “een wettelijke belemmering voor de uitbreiding van het gevarieerde zorgaanbod heb ik inmiddels weggenomen met de wijziging van het besluit zorgaanspraken AWBZ. Deze deze wijziging kunnen zorgkantoren met ingang van 1-1-2012 rechtstreeks zelfstandig werkende zorgverleners contracteren” en “door de mogelijkheid van directe contractering van zelfstandige zorgverleners door zorgkantoren en de pilot regelarme zorginstellingen wordt het bovendien aantrekkelijker voor professionals om zorg te leveren bij mensen thuis”.

Daaruit mag je de conclusie trekken dat rechtstreekse contractering mogelijk gaan worden, geen samenwerkingsverbanden, geen coöperaties, stichtingen of bv’s, maar direct en rechtstreeks. En zonder vervelende belastingtechnische consequenties.
Dat zou mooi zijn voor alle zelfstandige zorgverleners.

Onduidelijk: wanneer en welke eisen?
Maar wanneer de zzp-ers daadwerkelijk op deze manier aan de slag kunnen blijft, gezien de hoeveelheid regels en uitgangspunten die nog moeten worden ingevuld, vooralsnog onduidelijk.

Nog onduidelijker is aan welke eisen de zzp-ers straks moeten gaan voldoen om voor een individueel contract in aanmerking te kunnen komen.
Er is slechts vermeld dat de regels anders zullen gaan worden dan die voor de AWBZ zorginstellingen maar dat ze kwalitatief wel aan dezelfde eisen moeten gaan voldoen.

Wat dat concreet gezien inhoud blijft voorlopig gissen en zal uiteindelijk wellicht te complex blijken te zijn om de zelfstandige zorgverleners aan te moedigen op contract basis AWBZ zorg te gaan leveren.

Tijdens de demonstratie in juni en het debat daarna heeft de staatssecretaris verschillende malen aangegeven dat voor de budgethouders, die straks aangewezen zijn op de AWBZ zorg, niets hoeft te veranderen, dat zij hun zorg blijven houden.
In het debat van gisteravond zegt de staatssecretaris dat haar woorden verkeerd zijn begrepen, Haar boodschap is steeds geweest dat de mensen hun recht op zorg niet verliezen.

En daarmee blijft het hervormingsplan voor het PGB gehandhaafd, met dat verschil dat de beloftes die in eerste instantie gedaan zijn ‘Er veranderd niets, u bijft uw zorg gewoon houden’ niet meer van toepassing zijn. Wat in aanvang al gevreesd werd wordt steeds meer bewaarheid: eerst worden de bezuinigingen doorgevoerd, dan worden alle voormalige PGB budgethouders geconfronteerd met het feit dat de zorg die zij nodig hebben om op een acceptabel niveau mee te kunnen draaien in de maatschappij, niet via de AWBZ kan worden geleverd.

De plannen van de staatssecretaris zijn gebaseerd op loze beloftes, niet op orde, niet uitgewerkt, niet gegarandeerd en zeker niet acceptabel voor mensen die die zorg hard nodig hebben.

Kan de zorg die mensen nodig hebben ook via de AWBZ geleverd worden zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de zorg?
Het Centraal Plan Bureau geeft in haar rapport aan dat erg in twijfel te trekken.

Veel PGB houders hebben de thuiszorg die ze nodig hebben goed georganiseerd, met hulp van veel mensen in hun omgeving. Dat zijn, naast zorgprofessionals ook andere betrokken mensen, familieleden, vrienden, buren of mensen uit hun geloofsgemeenschap.
Het toekomst scenario vraagt dat al die betrokken mensen straks een aanvraag indienen bij de zorgkantoren zodat ze straks kunnen blijven zorgen.

Zorgprofessionals

Binnen de PGB thuiszorg zijn veel zelfstandige zorgverleners werkzaam. Al die zorgverleners moeten straks, individueel of georganiseerd via een overkoepelende organisatie – hun aanvraag indienen bij een zorgkantoor. Die zorgkantoren laten weten dat ze daar nu in ieder geval niet op zijn ingericht. Aanvragen die nu worden ingediend worden in de meeste gevallen afgewezen

Vrijwillige verzorgers naar mantelzzorg

Betrokken mensen uit de eigen omgeving van de PGB houder zijn de mensen die het leven voor hen aangenaam, draaglijk, en normaal leefbaar maken. De PGB-houders willen dat graag zo houden, het zijn immers de mensen die ze goed kennen en waar ze in hun kwetsbare positie op vertrouwen.
Als de PGB houders de zorg op deze manier willen blijven organiseren dan moeten ook zij de aanvraag procedure bij het zorgkantoor straks doorlopen.

De staatssecretaris speculeert erop dat dat niet gaat gebeuren en dat dezelfde zorg uit eigen kring toch wel blijft bestaan, maar dan noem je dat mantelzorg.

Beloftes, garanties, maar geen duidelijkheid

Over de manier waarop straks de thuiszorg, zonder PGB en via het zorgkantoor, geregeld moet gaan worden wordt nog steeds geen duidelijkheid gegeven. Wel beloftes en zelfs garanties maar het blijft speculeren waar de ‘vernieuwende ideeën’ zoals mw. Veldhuijzen van Zanten het zelf noemt, uit gaan bestaan.

Tot die tijd zal het onrustig blijven en tegen die tijd zal de bezuiniging wel zijn doorgevoerd.

Het gebruik van PGB wordt met 90% verminderd, dat zou volgens het ministerie een bezuiniging op moeten gaan leveren van 900 miljoen in de komende 4 jaar. Volgens de berekening van het Centraal Plan Bureau worden die bezuinigingen teruggebracht naar 0, tenmisnte, als de staatssecretaris haar beloftes nakomt.

Met name Jolanda Sap van Groen links dringt aan op een debat met alle fractievoorzitters van de Tweede Kamer om de beslissingen opnieuw ter discussie te stellen. Groen Links waarschuwt er bovendien voor dat met de beslissing 20.000 banen verloren gaan. De staatssecretaris moet dus niet alleen zorgen voor 12.000 extra banen in de zorg maar krijgt er een opdracht van 20.000 bij.

Er wordt veel gereageerd en de verwachtingen richting staatssecretaris zijn hooggespannen:

Ook Tamara Venrooij (VVD) zegt in een reactie dat de staats secretaris met uitleg moet komen. @tamara_venrooij: Wil CPB rapport en de cijfers daarin zien, heftige berichten daarover in de media; snelle reactie van de staatssecretaris nodig #PGB

Linda Voortman (Groen Links) @lindavoortman:
ZN-directeur zegt over #pgb: ‘je hoeft geen econoom te zijn om te zien dat zelfde zorg voor minder geld niet kan’ #breedfrontvoorpgb

Pia Dijkstra (D66) @piadijkstra:
logisch. #cpb We hebben de staatssecretaris steeds gevraagd hoe dezelfde zorg voor veel minder kan #kandusniet #pgb #zorgdichtbij

Renske Leijten (SP) @RenskeLeijten:
PGB-plannen moeten echt van tafel. CPB zegt ook dat mantelzorgers een klap zullen krijgen. Heel verstandig

De oppositie weet het, wij weten het, de PGB budgethouders weten het, Per Saldo weet het, het CPB weet het, wanneer weet de staatssecretaris van volksgezondheid het?
Bezuinigen door het afschaffen van 90% van de PBG budgetten is geen bezuiniging.

Het wachten is op een reactie van mw. Velthuijzen van Zanten.

Wolbert voorziet dat het extra geld dat verpleeghuizen nu gaan ontvangen om extra personeel in te zetten niet als zodanig gebruikt gaat worden omdat de verpleeghuizen niet over 12.000 nieuwe zorgverleners kunnen beschikken per 1 januari 2013.
Instellingen in de verzorging, verpleging en thuiszorg zullen de kabinetsgelden voor extra personeel inzetten om de eigen vermogenspositie te versterken, zo voorspelt Wolbert.

Ik heb het al eerder genoemd: hoe wordt er straks omgegaan met al die extra zorg aanvragen die niet meer binnen een PGB verwerkt kunnen worden? Er zal een personeels tekort ontstaan, om nog maar niet te spreken van de organisatorische uitdaging die de instellingen te wachten staat.
Instellingen die extra geld gaan ontvangen en dat niet kwijt kunnen om hun personeelsbestand uit te breiden omdat er simpelweg geen personeelsaanbod is, gaan dat geld op een andere manier aanwenden. Als ze dat gaan doen met het uitgangspunt dat op een later moment die gelden wel ingezet gaan worden om hun personele bezetting uit te breiden dan valt daar nog iets voor te zeggen. Maar dat zal dan wel vastgelegd moeten worden.

Ik ben benieuwd naar de september uitgave van Markant.

In 2010 werkten 280.000 verplegenden, verzorgenden en sociaal-agogen werkzaam in instellingen voor ouderen, gehandicapten, psychiatrie en bij de thuiszorg. In 2012 moeten daar dus 12.000 extra zorgverleners bijkomen.

In het convenant wordt aangekondigd dat er meer kwaliteit bereikt moet worden door extra scholing. Verzorgenden en verpleegkundigen worden verder geschoold en daardoor bevordert de kwaliteit en het aanzien van het beroep. Geschoold personeel kan dan doorstromen en er komen arbeidsplaatsen vrij voor lager geschoolden.
De staatssecretaris denkt het extra personeel te vinden bij de herintreders, die de zorg niet meer zien zitten maar wel terug willen, door de zorg aantrekkelijker te maken. Minder administratieve rompslomp en meer aandacht voor de cliënten moeten herintreders gaan bewegen terug te keren naar hun beroep in de zorg.

12.000 extra verzorgenden / verplegenden terug naar de zorg, en dat aantal moet voor 1-1-2013 inzetbaar zijn.
Als particuliere organisatie hebben wij een groot bestand zorgverleners die als zelfstandige ondernemer werkzaam zijn. De meeste van hen geven te kennen niet terug te willen keren naar de reguliere zorg in verpleeg- of verzorgingshuis of bij een reguliere zorginstelling.

“zorginstellingen kunnen vanaf 2012 niet meer zeggen dat ze moeten bezuinigen en maar één verzorgende op de afdeling hebben. Als er personeel beschikbaar is, kan dat straks ook betaald worden.” aldus de staatssecretaris in een interview in NRC Handelsblad van 5 september.

Als, mevrouw Veldhuijzen van Zanten, als….
12.000 extra werknemers in 1,5 jaar…

Het zittende kabinet (VVD-CDA met gedoogsteun van de PVV) heeft een meerderheid in de kamer en zij hebben zich niet laten overtuigen door de standpunten en argumenten van de oppositie.

Opmerkingen over afbraak van de zorg, tweedeling in de zorg, stijging van de kosten op langere termijn, elkaar tegensprekende cijfers en de roep om opnieuw berekeningen te laten uitvoeren werden niet gehoord.
Tijdens het debat werd veelvuldig melding gemaakt van de alternatieve voorstellen die door belangenbehartigers (Per Saldo) zijn opgesteld waar niet voldoende naar gekeken is.
De staatsecretaris bleef op haar standpunt dat in 2014 de wijzigingen moeten zijn doorgevoerd.

Garanties, maar hoe?
Zij geeft daarbij een aantal garanties zonder in te gaan op de vraag hoe zij die straks gestand kan doen:
- Hulp op afroep: als zorginstellingen die niet kunnen gaan leveren dan gaan we andere oplossingen borgen
- Aantoonbare goedkopere oplossingen blijven
- Daar waar aanbieders van ZIN geen oplossing hebben, kan de PGB hulpverlener van nu gewoon blijven., dat wordt met zorgverzekeraars (zorgkantoren) en gemeenten (WMO) opgelost
- Cliënten houden de zorg die ze nu hebben.

De staatssecretaris zegt in gesprek te zijn met zorgverzekeraars, Per Saldo en Branche Belang Thuiszorg over de borging van zorg en de kwaliteit van zorg.

Te hoge verwachtingen
De staatssecretaris gaat van het standpunt uit dat er ongeveer 35.000 budgethouders zijn die straks geen aanspraak meer zullen gaan maken op ZIN. Die budgethouders zouden dus hun PGB budget ten onrechte ontvangen. Zij stond verder niet stil bij het feit dat alle indicaties (niet alleen nu maar ook als straks alles via ZIN gaat lopen) worden afgegeven door het CIZ.
Verder gaat ze ervan uit dat de huidige budgethouders hun hulpverleners (zzp-ers) tegen dezelfde kosten via het zorgkantoor zullen gaan krijgen en dat er geen vergoeding nodig is voor overheadkosten.
Dat betekent dus ook direct dat alle zzp-ers zelfstandig contracten af moeten gaan sluiten met diezelfde zorgkantoren, voorwaar geen kleinigheidje dat nog even geregeld moet worden.

Per Saldo verwacht dat de kosten voor zorg in natura straks 30 – 40% hoger zullen uitvallen. De staatssecretaris vergeet ook gemakshalve dat budgethouders nu nog zorgen voor een jaarlijkse meevaller door hun niet gebruikte budget (270 mio euro) terug te storen in de AWBZ kas.

En dat alles om oneigenlijk gebruik en fraude tegen te gaan.
Oneigenlijk gebruik: dat zijn dus de budgethouders die straks volgens haar verwachting geen beroep meer doen op ZIN (zijn die indicaties dan altijd verkeerd geweest?)
Fraude: die moet worden bestreden natuurlijk, maar dit lijkt toch wel heel erg op het kind met het badwater weggooien.

Uitdaging of niet op te lossen situaties?
De maatregelen worden doorgezet, zoveel is wel duidelijk.
De uitdaging gaat straks komen als al die zorginstellingen, gemeentelijke WMO loketten en zzp-ers het kabinet eind 2013 laten weten dat ze onmogelijk kunnen gaan voldoen aan de eisen die zijn gesteld.
Want zo ziet volgens mij het toekomst scenario eruit.

De zorgisntellingen worden geconfronteerd met een enorme toeloop van AWBZ cliënten die niet direct in de reguliere werkzaamheden in te passen zijn.
De gemeenten laten nu al geluiden horen dat de WMO budgetten niet toereikend zijn om aan alle eisen te voldoen.
En last but not least: zzp-ers staan niet te trappelen om contracten met de zorgkantoren af te sluiten. Dat betekent voor hen veel en vaak moeilijk te begrijpen regels en procedures, verplichtingen en registraties waar ze niet op zitten te wachten.
En last but not least: loopt nog steeds de discussie dat zzp-ers die werken voor zorginstellingen volgens de belasatingdienst geen zelfstandig ondernemer zijn…..
(Actiz adviseert haar leden nog steeds niet samen te werken met zzp-ers)
Schreinend, terug in de tijd, verkeerde bezuinigingen die geen bezuinigingen zullen blijken te zijn, maar vooral: hulpbehoevende mensen die weer gewoon bevoogd gaan worden en gewoon maar moeten nemen wat er komt.
Triest.