zelfstandige zorgverleners en AWBZ: wanneer en hoe zit het met de eisen?
29 sep 2011
Sinds de aankondiging van de PGB maatregel, waarbij 90% van de PGB budgetten worden geschrapt vanaf 1-1-2014, worden de gemoederen flink bezig gehouden.
PGB-houders, belangenbehartigers, cliëntenorganisaties, zelfstandige zorgverleners, zorgverzekeraars en politiek zijn dagelijks met dit onderwerp bezig.
Consequenties voor zzp-ers
Voor zelfstandige zorgverleners hebben de aangekondigde maatregelen nogal wat consequenties. De meeste cliënten die nu zelfstandige zorgverleners met hun PGB inzetten om in hun zorgbehoeften te voorzien worden straks verwezen naar de reguliere AWBZ zorg. De zorgverleners verliezen hun directe opdrachtgevers en moeten hun zorg onderbrengen bij de zorgkantoren, met andere woorden: zij moeten contracten af gaan sluiten met de zorgkantoren om AWBZ zorg te kunnen leveren. Op dit moment kunnen zzp-ers die contracten niet zelfstandig afsluiten.
Eisenpakket
Om direct afspraken te kunnen maken met de zorgkantoren zijn de zorgverkeraars inmiddels bezig met het samenstellen van een eisenpakket waaraan de zzp-ers straks moeten gaan voldoen. ZN (zorverzekeraars Nederland) werken daarvoor samen met belangenorganisaties en meldt zo snel mogelijk met contracteereisen te zullen komen die kwalitatief gelijkwaardig zijn aan die waar zorginstellingen aan moeten voldoen.
Waaruit dat eisenpakket gaat bestaan is nog niet duidelijk. Duidelijk is dat het eisenpakket waarin zorginstellingen moeten voldoen niet 1 op 1 kan worden overgenomen. Dat zou betekeken dat de flexibiltieit van de zzp-er veel te veel wordt verminderd omdat ze dan teveel tijd kwijt zijn aan administratie en het afleggen van verantwoording.
Momenteel worden de meeste contractaanvragen van zzp-ers nog om onduidelijke en niet ter zake doende redenen afgewezen of geven de zorgkantoren aan dat hun regiobudget dergelijke contracten niet toestaat.
Pilot
In samenwerking met zorgverzekeraar Uvit is inmiddels een pilot project gestart, waarbij 20 zzp-ers, verdeeld over 2 teams, een contract hebben afgesloten met zorgkantoren in Brabant. Hiermee wil men ervaring opdoen met het afsluiten van contracten en het leveren van kwaliteitszorg.
Uitzonderingen
Vanaf 1 januari 2012 wordt een aparte vergoedingsregeling ingesteld, op grond waarvan het zorgkantoor een vergoeding kan vaststellen voor cliënten die geen passend zorgaanbod binnen de AWBZ zorg kunnen vinden. Zij kunnen dan, onder strikte voorwaarden, hun eigen zorgverleners blijven inzetten, maar dat moet dan wel uitgevoerd worden op basis van een zorgvuldig onderbouwd zorgplan.
Rechtstreekse contracten
In haar brief van 15 september aan de tweede kamer stelt de staatssecretaris “een wettelijke belemmering voor de uitbreiding van het gevarieerde zorgaanbod heb ik inmiddels weggenomen met de wijziging van het besluit zorgaanspraken AWBZ. Deze deze wijziging kunnen zorgkantoren met ingang van 1-1-2012 rechtstreeks zelfstandig werkende zorgverleners contracteren” en “door de mogelijkheid van directe contractering van zelfstandige zorgverleners door zorgkantoren en de pilot regelarme zorginstellingen wordt het bovendien aantrekkelijker voor professionals om zorg te leveren bij mensen thuis”.
Daaruit mag je de conclusie trekken dat rechtstreekse contractering mogelijk gaan worden, geen samenwerkingsverbanden, geen coöperaties, stichtingen of bv’s, maar direct en rechtstreeks. En zonder vervelende belastingtechnische consequenties.
Dat zou mooi zijn voor alle zelfstandige zorgverleners.
Onduidelijk: wanneer en welke eisen?
Maar wanneer de zzp-ers daadwerkelijk op deze manier aan de slag kunnen blijft, gezien de hoeveelheid regels en uitgangspunten die nog moeten worden ingevuld, vooralsnog onduidelijk.
Nog onduidelijker is aan welke eisen de zzp-ers straks moeten gaan voldoen om voor een individueel contract in aanmerking te kunnen komen.
Er is slechts vermeld dat de regels anders zullen gaan worden dan die voor de AWBZ zorginstellingen maar dat ze kwalitatief wel aan dezelfde eisen moeten gaan voldoen.
Wat dat concreet gezien inhoud blijft voorlopig gissen en zal uiteindelijk wellicht te complex blijken te zijn om de zelfstandige zorgverleners aan te moedigen op contract basis AWBZ zorg te gaan leveren.
Tijdens het debat van gisteravond hebben de oppositiepartijen GroenLinks, SP en PvdA een motie van afkeuring ingediend tegen staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten. De motie werd niet gesteund door de regeringspartijen en D66 daarmee blijven de aangekondigde bezuinigingen op het PGB gehandhaafd.
Tijdens de demonstratie in juni en het debat daarna heeft de staatssecretaris verschillende malen aangegeven dat voor de budgethouders, die straks aangewezen zijn op de AWBZ zorg, niets hoeft te veranderen, dat zij hun zorg blijven houden.
In het debat van gisteravond zegt de staatssecretaris dat haar woorden verkeerd zijn begrepen, Haar boodschap is steeds geweest dat de mensen hun recht op zorg niet verliezen.
En daarmee blijft het hervormingsplan voor het PGB gehandhaafd, met dat verschil dat de beloftes die in eerste instantie gedaan zijn ‘Er veranderd niets, u bijft uw zorg gewoon houden’ niet meer van toepassing zijn. Wat in aanvang al gevreesd werd wordt steeds meer bewaarheid: eerst worden de bezuinigingen doorgevoerd, dan worden alle voormalige PGB budgethouders geconfronteerd met het feit dat de zorg die zij nodig hebben om op een acceptabel niveau mee te kunnen draaien in de maatschappij, niet via de AWBZ kan worden geleverd.
De plannen van de staatssecretaris zijn gebaseerd op loze beloftes, niet op orde, niet uitgewerkt, niet gegarandeerd en zeker niet acceptabel voor mensen die die zorg hard nodig hebben.
Gisteren bleef de staatssecretaris bij haar standpunt: de bezuinigingen gaan gewoon door, de PGB-budgethouders gaan straks allemaal naar de AWBZ en ontvangen daar exact dzelfde zorg.
De regeringspartijen blijven eensgezind achter haar standpunt staan, de oppositie heeft gevraagd om een spoeddebat dat waarschijnlijk volgende week zal worden gehouden.
Kan de zorg die mensen nodig hebben ook via de AWBZ geleverd worden zonder afbreuk te doen aan de kwaliteit van de zorg?
Het Centraal Plan Bureau geeft in haar rapport aan dat erg in twijfel te trekken.
Veel PGB houders hebben de thuiszorg die ze nodig hebben goed georganiseerd, met hulp van veel mensen in hun omgeving. Dat zijn, naast zorgprofessionals ook andere betrokken mensen, familieleden, vrienden, buren of mensen uit hun geloofsgemeenschap.
Het toekomst scenario vraagt dat al die betrokken mensen straks een aanvraag indienen bij de zorgkantoren zodat ze straks kunnen blijven zorgen.
Binnen de PGB thuiszorg zijn veel zelfstandige zorgverleners werkzaam. Al die zorgverleners moeten straks, individueel of georganiseerd via een overkoepelende organisatie – hun aanvraag indienen bij een zorgkantoor. Die zorgkantoren laten weten dat ze daar nu in ieder geval niet op zijn ingericht. Aanvragen die nu worden ingediend worden in de meeste gevallen afgewezen
Betrokken mensen uit de eigen omgeving van de PGB houder zijn de mensen die het leven voor hen aangenaam, draaglijk, en normaal leefbaar maken. De PGB-houders willen dat graag zo houden, het zijn immers de mensen die ze goed kennen en waar ze in hun kwetsbare positie op vertrouwen.
Als de PGB houders de zorg op deze manier willen blijven organiseren dan moeten ook zij de aanvraag procedure bij het zorgkantoor straks doorlopen.
De staatssecretaris speculeert erop dat dat niet gaat gebeuren en dat dezelfde zorg uit eigen kring toch wel blijft bestaan, maar dan noem je dat mantelzorg.
Over de manier waarop straks de thuiszorg, zonder PGB en via het zorgkantoor, geregeld moet gaan worden wordt nog steeds geen duidelijkheid gegeven. Wel beloftes en zelfs garanties maar het blijft speculeren waar de ‘vernieuwende ideeën’ zoals mw. Veldhuijzen van Zanten het zelf noemt, uit gaan bestaan.
Tot die tijd zal het onrustig blijven en tegen die tijd zal de bezuiniging wel zijn doorgevoerd.